Vijf jaar na de eerste coronabesmetting in Nederland kampen ongeveer 450.000 mensen met long COVID, schrijft NOS. Uit cijfers van het UWV blijkt dat inmiddels meer dan 12.000 van hen (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt zijn verklaard. Deze mensen zijn langer dan twee jaar ziek en ontvangen nu een WIA-uitkering. Twee jaar geleden lag dit aantal nog op 3000.
Toename van arbeidsongeschiktheid door long COVID
Volgens patiëntenorganisaties is dit slechts een fractie van het werkelijke probleem. Postcovid NL schat dat er in Nederland 90.000 mensen zijn met ernstige longcovidklachten. Niet iedereen komt in aanmerking voor een WIA-uitkering, en velen proberen ondanks hun klachten weer te werken. Maar terugkeren naar de arbeidsmarkt met long COVID blijkt een grote uitdaging.
Moeizame re-integratie en terugvallen
Mensen met long COVID ervaren vaak terugvallen wanneer ze proberen te re-integreren. Na een periode van herstel kunnen zij plotseling opnieuw ernstige klachten krijgen. Bedrijfsartsen erkennen inmiddels dat geforceerde opbouw van werkuren vaak een averechts effect heeft. In de beginfase werd geadviseerd om grenzen te verleggen, maar nu is bekend dat geleidelijk opbouwen zonder overbelasting de beste aanpak is.
Iris Homeijer, bedrijfsarts en medisch directeur bij HumanCapitalCare, geeft aan dat het lastig blijft om een prognose te stellen voor longcovidpatiënten. ‘Het is moeilijk te voorspellen hoe lang iemand ziek blijft en of er een terugval zal optreden.’
Beperkte toegang tot de WIA
Lang niet iedereen met long COVID komt in aanmerking voor een WIA-uitkering. Sommigen passen hun werkuren aan zonder een uitkering aan te vragen, anderen kiezen ervoor om eerder met pensioen te gaan. Zelfstandigen die geen arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben afgesloten, vallen vaak buiten de boot. Daarnaast hebben jonge mensen die ziek werden voordat ze gingen werken geen recht op de WIA. De Wajong-regeling, die bedoeld is voor deze groep, stelt strenge eisen waaraan longcovidpatiënten vaak niet kunnen voldoen.
Het UWV erkent dat er schrijnende situaties zijn en probeert jongeren zo goed mogelijk te begeleiden als zij geen recht hebben op een Wajong-uitkering. Toch blijft het voor veel mensen een moeilijke situatie zonder duidelijk vooruitzicht op financiële zekerheid.
Verschillen in kennis bij bedrijfsartsen
Patiënten die proberen terug te keren naar werk zijn afhankelijk van hun bedrijfsarts. De mate van kennis over long COVID en post-exertionele malaise (PEM), waarbij klachten verergeren door inspanning, verschilt per arts. Wanneer een bedrijfsarts onvoldoende op de hoogte is, kan dat leiden tot verkeerde adviezen en ongelijkheid tussen patiënten.
Joost van Bekum, bedrijfsarts bij Arbo Unie in Eindhoven, benadrukt dat de kennis over long COVID de afgelopen jaren is verbeterd. ‘In het begin wist bijna niemand wat PEM was, maar tegenwoordig is dat anders.’ Toch blijft long COVID een relatief nieuwe aandoening waarvan nog veel onbekend is. Er worden nog steeds nieuwe inzichten verkregen over de beste behandel- en begeleidingsmethoden.
Het UWV verwacht dat het aantal longcovidpatiënten dat een WIA-uitkering ontvangt in de komende jaren verder zal stijgen. Lang niet iedereen die nu ziek is, zal namelijk volledig kunnen terugkeren in het arbeidsproces.